Obecne przepisy, w szczególności ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne, NIE STANOWIĄ kodeksu etyki zawodowej w rozumieniu, jaki jest wymagany dla zawodu zaufania publicznego.
Są one aktem normatywnym (ustawą), który określa prawne ramy wykonywania zawodu, ale nie są kodeksem deontologicznym (etycznym).
Kodeks etyki zawodowej
To fundamentalna różnica, którą można wyjaśnić w następujący sposób:
Różnica między Ustawą a Kodeksem Etyki
| Cecha | Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne | Kodeks Etyki Zawodowej (którego brakuje) |
| Cel | Określenie minimum prawnego – co jest dozwolone, a co zakazane. Zapewnienie funkcjonowania systemu geodezji w państwie. | Ustanowienie najwyższych standardów postępowania, godności zawodu i ochrony zaufania publicznego. Określenie, co jest słuszne i godne. |
| Zakres | Reguluje kwestie techniczne, administracyjne i proceduralne (np. jak zgłosić pracę, co ma zawierać operat, jakie są zakresy uprawnień). | Reguluje kwestie moralne i relacyjne, które często wykraczają poza literę prawa (np. konflikt interesów, relacje z klientem, koleżeństwo zawodowe, reklama). |
| Sankcje | Sankcje prawne: odpowiedzialność cywilna (odszkodowanie), karna (za fałszerstwo) i dyscyplinarna (ale w trybie administracyjnym, nie samorządowym). | Sankcje korporacyjne/środowiskowe: upomnienie, nagana, kara pieniężna na cele społeczne, zawieszenie w prawach członka, wydalenie z korporacji (utrata prawa do wykonywania zawodu). |
| Organ egzekwujący | Państwo (organy administracji geodezyjnej – WINGiK, GGK; prokuratura; sądy powszechne). | Samorząd zawodowy (Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej, Sądy Dyscyplinarne złożone z przedstawicieli zawodu). |
| Język i charakter | Język prawniczy, ścisły, formalny. Definiuje obowiązki i uprawnienia. | Język wartości, zasad i powinności. Mówi o honorze, godności, rzetelności, bezstronności. Ma charakter aspiracyjny. |
Czego Prawo Geodezyjne NIE Reguluje, a co Znalazłoby się w Kodeksie Etyki?
Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne nie odnosi się (lub robi to w sposób bardzo ogólny) do wielu kluczowych dla etyki zawodowej sytuacji:
Konflikt interesów:
- Przykład: Czy geodeta może przyjąć zlecenie na rozgraniczenie nieruchomości od dwóch skonfliktowanych sąsiadów jednocześnie? Prawo tego wprost nie zabrania, ale kodeks etyki najpewniej by to uregulował, nakazując transparentność lub nawet odmowę wykonania zlecenia w takiej formie.
Godność zawodu w reklamie i marketingu:
- Przykład: Czy geodeta może reklamować swoje usługi hasłem „Najtaniej w powiecie! Błędy gratis!”? Prawo tego nie zabrania, ale kodeks etyki uznałby to za działanie naruszające godność zawodu i wprowadzające klientów w błąd.
Relacje koleżeńskie (zasada lojalności korporacyjnej):
- Przykład: Czy geodeta może publicznie, w sposób nieuzasadniony i nierzeczowy, podważać kompetencje innego geodety, aby przejąć jego zlecenie? Prawo nie zajmuje się takimi kwestiami, ale dla każdego samorządu zawodowego ochrona przed nieuczciwą konkurencją i wzajemne oczernianie się członków to sprawa kluczowa.
Tajemnica zawodowa:
- Przykład: Czy geodeta, wykonując mapę do celów projektowych dla dużej inwestycji (np. fabryki), może podzielić się tą informacją ze znajomym inwestorem, aby ten mógł taniej wykupić sąsiednie grunty? Prawo chroni dane osobowe (RODO), ale kodeks etyki wprowadziłby znacznie szerszy, bezwzględny obowiązek zachowania w tajemnicy wszystkich informacji pozyskanych od klienta.
Wniosek jest jednoznaczny: Prawo geodezyjne i kartograficzne jest zbiorem przepisów techniczno-administracyjnych, a nie kodeksem etycznym. Określa ono, jak być geodetą zgodnym z prawem, ale nie definiuje, jak być geodetą godnym zaufania publicznego. Tę właśnie lukę wypełnia kodeks etyki i egzekwujący go samorząd zawodowy.
0 komentarzy